Gentle Teaching

 

kwal-van-leven

 

GENTLE TEACHING

Vooraf

Gentle teaching is begin 90-jaren in Nederland bekend geworden als begeleidingsmethodiek voor mensen met een verstandelijke beperking en ernstig probleemgedrag. Bij gentle teaching praten we echter liever niet over gedragsproblemen, omdat dat ons onbedoeld in een positie kan plaatsen dat we over het gedrag van iemand oordelen en het gedrag willen beheersen /  manipuleren. Een (schadelijk) gedrag van een persoon is niet het probleem dat we moeten oplossen, maar we moeten het probleem dat de persoon ervaart, en dat de aanleiding is van het gedrag, zien op te lossen.

Uitgangspunten van gentle teaching

Gentle teaching is gebaseerd op de door de Amerikaan John McGee ontwikkelde Psychologie van Wederzijdse Afhankelijkheid. Volgens deze psychologie heeft ieder mens behoefte aan leven in verbondenheid met anderen in een wederkerige en gelijkwaardige relatie. In het verlengde van deze is het van wezenlijk menselijk belang om zich ingebed te voelen in een veilige en zorgzame  gemeenschap, en de eigen kwaliteiten ten behoeve van deze gemeenschap in te kunnen zetten.

De relatie die de basis is voor (sociale) ontwikkeling, wordt companionship genoemd, en is gebaseerd op vier pijlers

- zich veilig voelen bij de ander

- zich geliefd voelen door de ander

- zich liefdevol voelen en uiten ten opzichte van de ander

- zich verbonden voelen met de ander

Van essentieel belang is dat de relatie onvoorwaardelijk is. Dat wil zeggen dat deze niet afhankelijk is van het gedrag of de stemming van de persoon.

Voor mensen die door welke oorzaak dan ook voor hun dagelijks welzijn afhankelijk zijn van hulpverleners, is het belangrijk dat ze met hen een dergelijke relatie ervaren. Dat kan alleen als de hulpverlener niet vanuit een afstandelijke 'professionele' houding met de cliënt omgaat, maar dat deze vanuit persoonlijke betrokkenheid met, en zorg voor de cliënt, met hem omgaat en hier op een verstandige manier mee om gaat.

Visie op schadelijk gedrag

De oorzaak van schadelijk gedrag is niet dat iemand met opzet schade wil berokkenen (al wordt dit wel vaak verondersteld en gezegd). Doorgaans is er sprake van controleverlies als gevolg stress die veroorzaakt kan worden door processen in de persoon zelf, door gebeurtenissen in de omgeving of door een combinatie van beide. Het feit dat de stress leidt tot controleverlies kan veroorzaakt worden door een disharmonische ontwikkeling, traumatische levenservaringen of psychiatrische problemen, of door het ontbreken van gevoelens van verbondenheid.

Op momenten van controleverlies heeft de persoon anderen nodig die hij onvoorwaardelijk kan vertrouwen en die hem op ondersteunende manier door het moeilijke moment heen kunnen leiden.

Bij mensen waar regelmatig sprake is van schadelijk gedrag zien we echter vaak een langdurig patroon van voorwaardelijke en doorgaans overheersende reacties op het gedrag van de persoon. Hierdoor ontstaat een steeds grotere verwijdering en angst voor de begeleider. Door de conditionering is deze angst het grootst op momenten stress, waardoor de persoon juist als hij de ondersteuning van de begeleider het hardst nodig heeft, er het minst voor open staat.

Gentle teaching

Het primaire doel van gentle teaching is het ontwikkelen van de onvoorwaardelijke relatie, waardoor we de persoon daadwerkelijk kunnen ondersteunen op momenten van stress omdat hij dat als mens nodig heeft. Bijkomend effect is dat we daarmee (hopelijk) schade voor de persoon zelf of anderen kunnen voorkomen.

Vanuit de relatie kunnen we de persoon helpen zijn eigen kwaliteiten verder te ontwikkelen en zijn dromen te realiseren. Hierdoor verbetert zijn levenskwaliteit en nemen stressoorzaken af.

De invoering / ontwikkeling van gentle teaching bestaat uit een aantal aspecten:

1.     Een nieuwe beeldvorming over de cliënt

  • Inzicht krijgen in de kwetsbaarheden en stress die kunnen leiden tot controleverlies
  • Inzicht in het ontwikkelingsprofiel en eventuele traumatische levenservaringen
  • Loslaten van negatieve en stigmatiserende beelden over de cliënt

2.     Persoonlijke ontwikkeling van de begeleider

  • Inzicht in de momenten waarop de begeleider terugvalt in overheersende reactiepatronen en voorwaardelijkheid in de relatie met de cliënt. Een strategie en kwaliteiten ontwikkelen om op deze momenten onvoorwaardelijk en ondersteunend te kunnen blijven.
  • Inzicht ontwikkelen in de gevoelens die een cliënt oproept en op een constructieve manier werken met gevoelens die niet prettig zijn voor de begeleider zelf en voor de relatie met de cliënt (angst, boosheid, afkeer, onmacht).
  • Ontwikkelen van kwaliteiten om echt en volledig aanwezig te zijn in het contact met de cliënt.

3.     Ontwikkeling van de grondhouding van de begeleider

  • Deze grondhouding draagt bij tot de ontwikkeling van een leefcultuur voor de cliënt waarin deze zich geborgen en verbonden kan voelen en uitgenodigd wordt zijn kwaliteiten te ontwikkelen (Cultuur van Hoop).
  • Deze grondhouding sluit aan bij de intrinsieke motivatie van de begeleider, waardoor deze ook weer meer voldoening in het werk kan ervaren.
  • Wegnemen of voorkomen  van factoren die de levenskwaliteit van de cliënt bedreigen.

4.     Een individueel – methodisch – leerplan voor de cliënt, gericht op

  • Leren zich veilig, geliefd, liefdevol en verbonden te voelen.
  • Leren bij een oplopend stress-niveau in contact te blijven met de begeleider en zich door het stressmoment te laten leiden.
  • Ontwikkelen van eigen kwaliteiten en verbreden van de mogelijkheden van de cliënt om zelf op positieve wijze invloed uit te oefenen op zijn levenskwaliteit.

5.     Teamondersteuning

  • Met de leidinggevende en de betrokken gedragsdeskundige ontwikkelen van een stijl van leidinggeven waardoor de begeleiders beter in staat zijn de cliënt te begeleiden,
  • en waardoor de begeleiders zich op een zelfde manier bejegend voelen door de organisatie als de manier waarop ze geacht worden met de cliënt(en) om te gaan.

Gentle teaching alleen is geen geneesmiddel voor alle kwalen. Afhankelijk van de specifieke problemen en kwaliteiten van cliënt kan een combinatie van gentle teaching met andere methodieken of werkwijzen wenselijk zijn.

Doelgroepen

Gentle teaching is bekend geworden als benadering voor mensen met een verstandelijke beperking en ernstig probleemgedrag. Zowel voor mensen met een ernstige als een matige of lichte verstandelijke beperking. In de latere jaren is gentle teaching verbreed naar andere doelgroepen, zoals mensen met een psychiatrische aandoening, mensen met dementie, kinderen met gedragsproblemen.

Gentle teaching is ook van belang voor kinderen en volwassenen waar geen sprake is van gedragsproblemen, maar waarbij door uiteenlopende oorzaken risico kan bestaan van een verstoorde en onveilige relatie met opvoeders en/of hulpverleners. Met name door bewust werken volgens de grondhouding van gentle teaching voorkomen worden dat mensen gemarginaliseerd worden of zich zo gaan voelen.

Share

Copyright © 2013  Gentle Teaching Netherlands